Schouten brengt focus aan in mesthandhaving

Om mestfraude tegen te gaan zet Carola Schouten (minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) in op extra handhaving in gebieden met intensieve veehouderij. Ook de mestintermediairs en co-vergisters krijgen te maken met aangescherpte controles. Dat komt naar voren uit de Versterkte Handhavingsstrategie Mest.

 

Onafhankelijk van het sectorplan “Samen werken in een eerlijke keten” heeft Schouten haar eigen handhavingsstrategie bekend gemaakt. Nieuw is het dat er drie risicogebieden aangewezen zijn. Daar is de kans op fraude, volgens de minister het grootst. Het gaat om De Peel (Oost-Brabant en Noord-Limburg), Gelderse Vallei en Twente. Hier bestaat het vermoeden dat een te hoge aanwending van mest de waterkwaliteit negatief beïnvloedt

De criteria om aangewezen te worden tot risicogebied zijn: een groot aandeel intensieve veehouderij, een klein areaal landbouwgrond, een groot aandeel zand- en lössgrond, veel hectares met maïs en een groot mestoverschot per hectare. De laatste twee tellen vijf keer zo zwaar mee als de eerste.

Wat zijn de risicoschakels?
Niet alleen liggen er bepaalde gebieden onder het vergrootglas, ook zijn er risicoschakels opgetekend. Dit zijn de intermediaire ondernemingen en de co-vergisters. Vooral de eerste groep wordt door Schouten gezien als een belangrijk onderdeel in de mestfraude, door zijn rol als ketenregisseur.

Het betekent vooral strengere en intensievere controles. Zo was er al sprake van een integriteitsonderzoek voor nieuwe toetreders. Daarnaast volgt bij een hoger risico een zwaardere integriteitstoets. In de toekomst gaan er per gebied ook meer en onverwachte controles plaatsvinden, bij bedrijven die negatief opvallen. Daarnaast komen er in 2019 een aantal wegtransportcontroles, het Openbaar Ministerie (OM) gaat bij misstanden sneller beslag leggen op voertuigen en er komen vanaf 2019 extra eisen aan het wegen van mesttransporten.

Wanneer er bij de intermediairs een overtreding vastgesteld wordt heeft dit ook gevolgen voor afnemers en leveranciers. Die worden dan eveneens aan een onderzoek onderworpen.    

Mest digitaal op de voet volgen
Een belangrijk onderdeel in de handhaving is het transparant maken van de keten. Om dit te doen wordt in 2019 verder ingezet op digitalisering van de verantwoording van mesttransporten. Ook wordt onderzoek gedaan naar de verplichting om aanwendingsapparatuur te voorzien van sensoren voor monitoring. De inzet is om rond de zomer van 2019 met nieuwe regelgeving te komen. Lukt dat dan moeten vanaf 1 januari 2020 alle mesttransporten digitaal en real time verantwoord kunnen worden.

Wanneer het gelukt is om de transporten inzichtelijk te maken dan gaan de regels ook gelden voor het gebruik van mest. Wat inhoudt dat mestopslagen en mestscheiders digitaal gevolgd gaan worden. Tevens gaat er kritisch gekeken worden naar de bestaande uitzonderingen en ontheffingen bij mesttransporten.

Andere zaken die genoemd worden zijn een betere samenwerking met Duitsland en België. Ook wordt er gekeken of er gebruik gemaakt kan worden van kentekenregistratiesystemen boven de weg en weeglussen in de weg. Dit levert voor 2019 echter nog geen aanpassingen op. Bij co-vergisters wordt ingezet op controle van de input van minimaal 50% dierlijke mest en een inzichtelijke administratie.

Winst van sectorplan
Wanneer blijkt dat het sectorplan “Samen werken in een eerlijke mestketen” een goed geborgd certificeringssysteem oplevert, dan overweegt de minister gecertificeerde bedrijven in de risicoanalyses mee te nemen als bedrijven met een lager risico.

Om alle extra controles te kunnen uitvoeren krijgt de NVWA er 10 fte bij. Tegelijkertijd gaan de diverse organisaties betrokken bij het tegengaan van fraude beter samenwerken en een nog nader te noemen aantal bedrijven integraal onderzoeken. Dit moet de pakkans vergroten, maar ook kan het extra boetes opleveren, omdat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl), de NVWA, het OM, de politie, waterschappen, de Omgevingsdiensten of Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s) en de provincie de krachten bundelen. Het moet ook de zichtbaarheid van de controles vergroten en een sterkere handhaving in de hand werken.

Door de mestcontrole scherper af te bakenen hoopt Schouten de controles effectiever te maken. Wanneer de pakkans toeneemt moet het ondernemers in de toekomst gaan afschrikken om fraude met mest te plegen.