Kabinet kijkt naar drempelwaarde stikstof

Het kabinet gaat per direct onderzoeken of het mogelijk is een drempelwaarde in te stellen voor projecten af activiteiten met een kleine stikstofdepositie. Dat is de meest concrete stap die genomen gaat worden, zo blijkt uit de brief over de aanpak van de stikstofproblematiek die Carola Schouten, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), aan de Tweede Kamer stuurde. Het extra geld is grotendeels een sigaar uit eigen doos.

Vanaf 11 oktober wordt ook intern salderen weer mogelijk. Bij extern salderen gaat gekeken worden naar een generieke afroming van 30 procent, maar daarvoor moet ook elke provincie nog kaders gaan vaststellen. Uit de brief blijkt verder dat de adviezen van de commissie Remkes opgevolgd gaan worden. De financiering gebeurt doormiddel van gelden gereserveerd voor veehouderij rondom Natura 2000, veenweideaanpak, extra middelen voor de woningmarkt, het Jonge Boerenfonds en het geld wat al gereseveerd is voor de varkenshouderij.   

Tegen het einde van jaar komt het kabinet met een uitgewerkt pakket rondom stikstof. Het oordeel van de ministerraad op vrijdag 4 oktober leverde een eerste aanzet op. Die kan dan gebruikt worden in de begrotingsbehandeling voor landbouw en natuur en het daarop volgende stikstofdebat. In de plannen zaten geen grote verrassingen. Wel wordt nu aan de slag gegaan met een drempelwaarde. 

Na de commissievergadering  die donderdag in de Tweede Kamer plaats vond overlegden de regeringspartijen op het ministerie van landbouw verder over de stikstofproblematiek. Tijdens de vergadering bleek onder meer dat er ook projecten stilliggen die in de beleving van Johan Remkes, voorzitter van de commissie, niet stil zouden hoeven te liggen. "De boodschap van Remkes was dan ook ga aan de slag", zegt Jansen. Een uitspraak waar hij blij mee is en die door Cumela ondersteund wordt. Samen met collega-branches heeft Cumela in een brief aan alle gemeenten, waterschappen en provincies hier ook direct toe opgeroepen. Het is noodzakelijk dat de vergunningverlening zo snel mogelijk weer op gang komt. "Het is een kwestie van weken voordat ook onze sector te maken krijgt met uitval van werkzaamheden. Iets waar hoofdaannemers nu al veel schade door ondervinden."

Welk probleem?

Dat een oplossing nog ver weg is bleek toen Remkes opmerkte dat nog lang niet alle partijen voldoende doordrongen zijn van het probleem. "Consensusgericht werken? Ik zie dat nu nog niet. Niet alle partijen zijn voldoende doordrongen van het probleem, wat wel en niet kan. Ik doe een beroep op betrokken partijen om anders in de wedstrijd te gaan zitten." Vervolgens merkte Remkes op dat vliegverkeer op korte termijn niets oplevert, maar dat de sector in de tweede fase volop aan bod komt. "Dat geldt ook voor andere sectoren." 

Een ander punt waar het antwoord op ontbreekt is de vraag hoeveel geld er is om de stikstofproblematiek op te lossen, Daarover zei Remkes dat ze niet ingegaan zijn op het budget dat nodig is. "Er moet aan de slag worden gegaan. Je hoeft voor 2020 niet het hele bedrag te hebben, maar je moet relevante sectoren een signaal geven. De uitkomst van het sommetje zal pas in de loop van het proces duidelijk worden." Het geld voor de plannen blijkt nu te komen uit diverse potjes die al eerder gereserveerd waren. In totaal 455 miljoen euro, waarnaast ook uit de pot van 1 miljard euro voor woningmarkt geput kan worden. 

Iets anders wat de aandacht van Jansen trok was dat er gezegd werd dat de provincies een belangrijke rol kunnen spelen als gebiedsregisseur. Deze zouden binnen een periode van zes maanden de processen op gang moeten brengen. "In deze context gaat het over de werkzaamheden die aan de natuurgebieden verricht moeten gaan worden, maar ze kunnen die rol ook gaan spelen op het gebied van vergunningen. Om ze te helpen zouden zo snel mogelijk uitgangspunten in de vorm van een toolbox opgesteld moeten worden." Iets waar Cumela op aandringt.

Urgentie neemt toe

De ondernemers in de cumelasector worden niet alleen geraakt door de stilgevallen bouw, maar ook nog eens door ontwikkelingen in de veehouderij. Ze wordt nog steeds gesproken over een warme sanering. Remkes: "Als je veehouderijbedrijven wil gaan uitkopen en warm saneren kost dat tijd om de regelingen te maken. Als je daar als kabinet nu niet mee begint, verlies je tijd. Als je het beleid niet op de rails zet, zijn de komende maanden verloren tijd." Het is een maatregel die grote gevolgen heeft, maar Jansen vraagt zich af of dit voldoende ruimte op gaat leveren en of dit sowieso op korte termijn kan gebeuren. Nu blijkt dat hier de gelden voor de saneringen varkenshouderij voor ingezet gaan worden, maar ook dat er geld komt om te innoveren. De regeling varkenshouderij wordt naar verwachting medio oktober gepresenteerd. Weidegang en bemesting komen pas in januari aan bod. 

Intern salderen en een ecologische toets zijn de meest haalbare oplossingen voor korte termijn. Voor extern salderen moet per provincie de kaders nog vastgesteld gaan worden en dan geldt er ook nog een korting van 30 procent bij gebruik hiervan. "Het belangrijkste is dat de verlening van vergunningen nu echt weer op gang komt", zegt Jansen.  

Ondernemersverhaal 

In Grondig 8 wordt uitgebreid ingegaan op stikstof PAS. Aan het woord komt ook Jelle Coen Bijlsma. "Wij moeten op korte termijn mensen ontslaan", zegt hij. De werkvoorraad op zijn bedrijf is gekrompen van negen naar drie maanden. Het aantal projecten in voorbereiding is tegelijk gedaald van twintig naar vijf. Jelle Coen Bijlsma van het gelijknamige bedrijf uit het Friese Giekerk merkt dagelijks de effecten van de PAS-crisis. “Als er niet op korte termijn een oplossing komt, moeten wij - en vele bedrijven met ons - medewerkers gaan ontslaan.

Hoopvol keek Bijlsma uit naar het advies van de commissie Remkes. Zwaar teleurgesteld constateert hij dat er geen enkele oplossing is gepresenteerd. “Vandaag is niets anders dan gisteren. Er is geen enkele visie gegeven hoe er weer beweging kan komen in de vergunningverlening.”

Het gevolg is dat hij op korte termijn te maken krijgt met een gebrek aan werk. “Niet alleen omdat er geen nieuwe opdrachten meer afkomen, maar ook omdat opdrachtgevers zelfs werk dat al is aanbesteed niet vrij durven te geven. Dat geldt voor overheden, semioverheden en projectontwikkelaars.”

Wat hem het meest steekt, is dat niemand zich buiten de sector druk maakt over deze situatie. “Waarschijnlijk omdat het voor iedereen nog een ver-van-zijn-bedshow is. Alles lijkt nog goed te gaan nu de meeste machines nog draaien, maar schijn bedriegt. Bij ons zitten de werkvoorbereiders namelijk al bijna zonder werk. Normaal waren ze nu met twintig projecten bezig, nu nog met vijf. En de werkvoorraad is in enkele maanden teruggelopen van negen naar drie maanden. Gewoon omdat er niets meer bijkomt.”

Voor Bijlsma betekent het dat hij op korte termijn vreest werknemers thuis te krijgen waarvoor hij geen werk meer heeft. “Ik heb de mensen al laten weten hoe het ervoor staat en dat we als er geen oplossing komt, we vanaf begin volgend jaar tientallen mensen moeten ontslaan. Ik vrees dat dit najaar na elk werk dat wordt afgerond er mensen thuis komen. Dat zou niet erg zijn als je weet dat je binnen korte tijd weer nieuw werk hebt, maar dat perspectief is er niet. Ook van ingenieursbureaus waar de voorbereiding voor projecten start, hoor ik namelijk dat ze al maanden stilliggen. Het gaat dus maanden duren voor er weer nieuwe werken kunnen worden aanbesteed. Die tijd kunnen wij niet overbruggen.”

Hoewel het hem aan het hart gaat dat hij mensen moet ontslaan die hij normaal hard nodig heeft, hoopt hij wel dat dit een eind maakt aan de ver-van-mijn-bedshow die de PAS-problematiek lijkt te zijn. “Je ziet het aan Zandvoort of het verlagen van de maximumsnelheid: als het mensen raakt, komt er actie. Dan begint de politiek zich te realiseren dat er echt wat moet gebeuren. Het is echter triest dat wij eerst mensen moeten ontslaan voor het zover is.”