85 procent monsters boven de PFAS-norm

Meer dan 85 procent van de grondmonsters bevat meer PFAS dan de huidige norm toe staat, oftewel meer dan 0,1 microgram per kilogram droge stof. Dit blijkt uit de eerste analyseresulaten die nu bekend zijn. "Zeer zorgelijk'" , stelt Gerben Zijlstra, beleidsmedewerker bodem bij CUMELA Nederland. "Het betekent dat slechts een heel klein deel van de grond weer vrij toegepast kan worden en dat je met de overige grond op dit moment bijna geen kant op kunt." Zijlstra schat in dat, als er niets verandert, vanaf oktober de problemen nog groter worden.

 

 

Het grootschalige onderzoek naar PFAS in grondmonsters is op gang gekomen na het publiceren van het handelingskader PFAS in juli door het ministerie van Infrastructuur en Milieu. “Het is goed dat er een handelingskader is gekomen, maar het kan toch niet zo zijn dat de consequentie is dat alles stilvalt”, zegt Zijlstra. Dat dreigt nu wel te gebeuren. Sinds het aflopen van de bouwvak komen er steeds meer berichten binnen van werken die stilvallen of vertraging oplopen. Nu ook nog eens blijkt dat 85 procent van de monsters boven de detectielimiet van 0,1 microgram per kilogram droge stof uitkomt, wordt steeds helderder wat de impact van het handelingskader op de werkzaamheden in grond wordt. “Die grond kan bijna geen kant op. Hoewel er voor verschillende functieklassen hogere normen kunnen worden gebruikt, zien we dat op veel plaatsen wordt gekozen voor zekerheid en de detectielimiet de norm is geworden.”

Het probleem ontstaat doordat veel overheden de minimale norm van max 0,1 microgram per kg grond als norm hebben gekozen. Dit ondanks de mogelijkheid om daar vanaf te wijken en andere ruimere normen te hanteren.  Normen die het ministerie ook nog als veilig beschouwd. Zijlstra verwijst  naar de 3,7,3,3 norm, oftewel  voor wonen en industrie een maximale waarde van 3 microgram PFOS , 7 microgram PFOA, 3 microgram GenX en 3 microgram overige PFAS per kilogram grond. "Voor landbouw en natuur hanteren veel instanties nu de grens van maximaal 0,1 microgram per kilogram grond. Veel lagere normen dan de maximale waarde die het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) in maart 2019 adviseerde. Dat gaf toen aan voor landbouw en natuur de 3,7,3,3 te adviseren, maar voor wonen (met moestuin) en industrie hogere normen. Zo luidde het advies voor wonen 18 microgram PFOS, 89 microgram PFOA en 54 microgram GenX. Voor industrie stelde het RIVM een maximale waarde vast van 110 microgram PFOS, 1100 microgram PFOA en 960 microgram GenX. Het zijn adviezen  gebaseerd op de risico's voor mens, dier en plant. "Veel hogere gehalten, waarbij volgens het RIVM er nog geen enkel risico voor de gezondheid is,"aldus Zijlstra.

Miljoenenschade

Toch werd er in het tijdelijk handelingskader voor gekozen om de grens voor natuur en landbouw vast te stellen op de minimale detectiewaarde. Dat houdt in dat alles daaronder niet te detecteren is. Doordat de PFAS-stoffen mobiel zijn, verplaatsen de moleculen zich gemakkelijk door een groot gebied. De norm staat nu gelijk aan twee suikerklontjes opgelost in 100 ton grond. Dat resulteert erin dat in veel monsters iets wordt gevonden en dat levert problemen op, want meer dan 0,1 microgram per kilogram PFAS in grond betekent dat deze grond niet kan worden verplaatst. “De schade loopt in de miljoenen voor de bedrijven die actief zijn in grond”, zo schat Zijlstra.

“Uiteraard willen wij de gezondheid van mensen niet in gevaar brengen, maar er moet ook een oplossing komen voor de huidige problemen”, vervolgt hij. “Baggerwerkzaamheden, terreinen bouwrijp maken en de aanleg van riolering zijn maar een paar voorbeelden van werkzaamheden die hierdoor stil komen te liggen”, aldus Zijlstra. Tot 1 oktober geldt er nog een overgangsregeling, die stelt dat grond gekeurd voor 8 juli niet hoeft te zijn geanalyseerd op PFAS. “Ik verwacht dat daarna de problemen nog groter worden, als er niet snel iets verandert”, waarschuwt Zijlstra. CUMELA Nederland roept staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat dan ook op in actie te komen en de sector te helpen.

Definitief handelingskader

In 2020 wordt een definitief handelingskader verwacht. Om te onderzoeken hoe hoog de maximale waarden van de normen in dat kader moeten zijn, worden er nu nog onderzoeken uitgevoerd door het RIVM.